{"id":1365,"date":"2021-07-20T19:43:20","date_gmt":"2021-07-20T17:43:20","guid":{"rendered":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/?page_id=1365"},"modified":"2026-10-12T09:13:12","modified_gmt":"2026-10-12T07:13:12","slug":"jest_praca_po_zawodowkach","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/index.php\/jest_praca_po_zawodowkach\/","title":{"rendered":"Jest_praca_po_zawodowkach"},"content":{"rendered":"

[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”3.26.3″ background_color=”#d6d6d6″ custom_margin=”-13px||-93px|||” custom_padding=”45px||78px||false|false” top_divider_color=”#DDDDDD”][et_pb_row column_structure=”1_4,3_4″ custom_padding=”0px||40px|||” _builder_version=”3.26.3″ min_height=”104px”][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”3.26.3″][\/et_pb_column][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”3.26.3″][et_pb_text _builder_version=”3.26.3″ min_height=”16px” custom_padding=”||1px|||”]<\/p>\n

Plan dalto\u0144ski – konieczno\u015b\u0107 czy ekstrawagancja?<\/strong><\/span><\/h3>\n
Nowy spos\u00f3b my\u015blenia o edukacji zapocz\u0105tkowa\u0142a Helen Parkhurst, tworz\u0105c w 1919 r. szko\u0142\u0119 laboratoryjn\u0105 w Dalton (stan Massachusetts, USA).\u00a0<\/span>H. Parkhurst uwa\u017ca\u0142a \u017ce aby rozpocz\u0105\u0107 prac\u0119 z dzieckiem. nale\u017cy je bardzo dobrze pozna\u0107.<\/span><\/h5>\n
Od nazwy miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rej powsta\u0142a ta pierwsza szko\u0142a funkcjonuj\u0105ca wed\u0142ug koncepcji jej za\u0142o\u017cycielki, pochodz\u0105 powszechnie u\u017cywane nazwy \u201eedukacja dalto\u0144ska\u201d czy \u201eplan dalto\u0144ski\u201d. Szko\u0142y realizuj\u0105ce za\u0142o\u017cenia edukacyjne H. Parkhurst pierwotnie dzia\u0142a\u0142y tylko w USA, Anglii i Holandii.<\/span><\/h5>\n
Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie koncepcja planu dalto\u0144skiego jest szeroko rozpowszechniona \u00a0w nauczaniu dzieci od 4. do 12. roku \u017cycia w wielu krajach: Austrii, Holandii, Republice Czeskiej, Wielkiej Brytanii, Niemczech, W\u0119grzech oraz Australii, Korei, Tajwanie, Chile, Japonii. Obecnie na \u015bwiecie jest oko\u0142o 400 plac\u00f3wek realizuj\u0105cych za\u0142o\u017cenia edukacji dalto\u0144skiej.<\/span><\/h5>\n
H. Parkhurst przedstawi\u0142a sw\u0105 koncepcj\u0119 w ksi\u0105\u017cce pt. Wykszta\u0142cenie wed\u0142ug planu dalto\u0144skiego wydanej w 1922 r. W Polsce jej t\u0142umaczenie wydane zosta\u0142o we Lwowie przez Ksi\u0105\u017cnic\u0119 \u2013 Atlas sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/h5>\n
My\u015bl organizowania pracy indywidualnie, b\u0119d\u0105ca za\u0142o\u017ceniem planu dalto\u0144skiego, zrodzi\u0142a si\u0119 u H. Parkhurst oko\u0142o 1905 r., kiedy \u2013 zaczynaj\u0105c sw\u0105 karier\u0119 nauczycielsk\u0105 \u2013 zmuszona by\u0142a pracowa\u0107 z kilkoma klasami jednocze\u015bnie. Parkhurst by\u0142a ameryka\u0144sk\u0105 nauczycielk\u0105, kt\u00f3ra pracowa\u0142a najpierw w niewielkiej szkole wiejskiej, nast\u0119pnie w szkole dla dzieci niepe\u0142nosprawnych, a p\u00f3\u017aniej w szkolnictwie og\u00f3lnodost\u0119pnym w Dalton, gdzie realizowa\u0142a w praktyce swoje za\u0142o\u017cenia edukacyjne. D\u0105\u017cy\u0142a do tego, aby: nauczanie masowe w klasie zast\u0105pi\u0107 samodzielnym uczeniem si\u0119 dzieci w szkole; pozwoli\u0107 dzieciom uczy\u0107 si\u0119 we w\u0142asnym tempie; pobudzi\u0107 je do wsp\u00f3\u0142pracy; zastosowa\u0107 indywidualne sprawdzanie przez nauczyciela wynik\u00f3w pracy ucznia. Podczas swojego pobytu w Europie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a przez kilka lat z Mari\u0105 Montessori6. Niew\u0105tpliwie ta bliska wsp\u00f3\u0142praca nie pozosta\u0142a bez echa i mia\u0142a znamienny wp\u0142yw na dalsze przedsi\u0119wzi\u0119cia podejmowane w edukacji przez ameryka\u0144sk\u0105 nauczycielk\u0119 \u2013 w dzia\u0142aniach szko\u0142y dalto\u0144skiej mo\u017cna doszuka\u0107 si\u0119 koncepcji g\u0142oszonych przez Montessori7. Dzi\u0119ki tej owocnej wsp\u00f3\u0142pracy Parkhurst utwierdzi\u0142a si\u0119 w przekonaniu, \u017ce warunkiem koniecznym skuteczno\u015bci nauczania jest jego indywidualizacja.\u00a0<\/span><\/h5>\n
H. Parkhurst by\u0142a osob\u0105 niezwykle kreatywn\u0105, obdarzon\u0105 niepowtarzalnymi umiej\u0119tno\u015bciami organizacyjnymi9. Dowodzi\u0142a, \u017ce uczniowie ucz\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnym tempie, co w tradycyjnej szkole nie jest uwzgl\u0119dniane, a tak\u017ce nie ma na to czasu.<\/span><\/h5>\n
Taka sytuacja powoduje, \u017ce nie mo\u017cna w dostateczny spos\u00f3b uwzgl\u0119dni\u0107 indywidualizmu w pracy dziecka. By\u0142a przekonana, \u017ce nale\u017cy to zmieni\u0107. Temu celowi mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 sformu\u0142owany przez ni\u0105 plan, kt\u00f3rego naczeln\u0105 zasad\u0105 by\u0142o respektowanie prawa ucznia (\u2026)\u00a0 do pracowania bez przerwy nad przedmiotem, w kt\u00f3rym si\u0119 pogr\u0105\u017cy, do pracowania z zainteresowaniem.<\/span><\/h5>\n
Uwa\u017ca\u0142a, \u017ce wolno\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 u dziecka s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane i nie mog\u0105 funkcjonowa\u0107 oddzielnie. By\u0142a przekonana, \u017ce nie mo\u017ce by\u0107 samodzielno\u015bci dziecka w edukacji, je\u015bli nie ma szacunku dla jego indywidualno\u015bci. Twierdzi\u0142a, \u017ce nie ma wsp\u00f3\u0142pracy bez poszanowania os\u00f3b, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142dzia\u0142amy lub b\u0119dziemy wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107<\/span><\/h5>\n
H. Parkhurst na skuteczn\u0105 edukacj\u0119 to: swoboda, zerwanie z restrykcyjn\u0105 selekcj\u0105 w zakresie podzia\u0142u dzieci na p\u0142e\u0107 i wiek, kreatywno\u015b\u0107 oraz elastyczno\u015b\u0107 programowa. Podkre\u015bla\u0142a znaczenie diagnozy w edukacji dzieci jako elementu koniecznego i niezb\u0119dnego. Uwa\u017ca\u0142a, \u017ce \u2013 aby rozpocz\u0105\u0107 prac\u0119 z dzieckiem \u2013 nale\u017cy je bardzo dobrze pozna\u0107. Nauczyciel powinien zna\u0107 jego umiej\u0119tno\u015bci, zdolno\u015bci, zainteresowania a tak\u017ce tempo pracy. Jej zdaniem, nie mo\u017cna kierowa\u0107 procesem wychowawczym dziecka, kt\u00f3rego nie znamy. Plan dalto\u0144ski przez lata uleg\u0142 modyfikacjom, a jego obecna polska wersja czerpie z do\u015bwiadcze\u0144 pedagog\u00f3w czeskich i holenderskich.<\/span><\/h5>\n
Za\u0142o\u017cenia i cel pedagogiki planu dalto\u0144skiego
<\/strong>Wiek XX charakteryzowa\u0142 si\u0119 obfito\u015bci\u0105 nowatorskich koncepcji i metod dydaktycznych, do kt\u00f3rych mo\u017cemy zaliczy\u0107 plan dalto\u0144ski13. W swojej ksi\u0105\u017cce H. Parkhurst pisa\u0142a: (\u2026) plan nie jest procesem narzuconym dziecku, bez wzgl\u0119du na jego uzdolnienia, ale pozyskiwaniem w\u0142asnych zainteresowa\u0144 dziecka dla zdobycia przeze\u0144 wiedzy. Zach\u0119cania go do podj\u0119cia pracy sposobem odpowiadaj\u0105cym jego wrodzonemu pragnieniu zdobywania wiedzy na w\u0142asnej drodze i w dowolnie wybranym czasie. Plan ten budzi w dziecku ducha polegania na samym sobie i inicjatyw\u0119, daj\u0105c w ten sposob\u00f3w pocz\u0105tek kszta\u0142towaniu si\u0119 charakteru.<\/span><\/h5>\n
Jak wy\u017cej wspomniano, H. Parkhurst, pracuj\u0105c z r\u00f3\u017cnymi grupami dzieci zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce system \u201eca\u0142ych klas\u201d jest niedoskona\u0142y, gdy\u017c nie uwzgl\u0119dnia indywidualnych predyspozycji dziecka. Dlatego te\u017c do swojego systemu edukacji wprowadzi\u0142a now\u0105 koncepcj\u0119 opart\u0105 na trzech pryncypiach: wolno\u015bci (odpowiedzialno\u015bci), samodzielno\u015bci i wsp\u00f3\u0142pracy.<\/span><\/h5>\n
Odpowiedzialno\u015b\u0107.
<\/strong>Bardzo wa\u017cne jest u\u015bwiadomienie dzieciom, \u017ce ponosz\u0105 one odpowiedzialno\u015b\u0107 za wyniki procesu edukacyjnego oraz spos\u00f3b jego realizacji. Ucze\u0144 nie wykonuje polece\u0144, ale sam d\u0105\u017cy do opanowania materia\u0142u. Jednak nie nale\u017cy zapomina\u0107 o kontrolowaniu dzia\u0142a\u0144 dzieci przez nauczyciela.<\/span><\/h5>\n
Samodzielno\u015b\u0107.
<\/strong>Dzieci same znajduj\u0105 rozwi\u0105zania i tak\u017ce same wykonuj\u0105 zadania. S\u0105 zmotywowane do dzia\u0142ania i ch\u0119tnie podejmuj\u0105 przedsi\u0119wzi\u0119cia wymagaj\u0105ce ich aktywno\u015bci. Pracuj\u0105c samodzielnie, wykonuj\u0105 poszczeg\u00f3lne czynno\u015bci zgodnie ze swoim poziomem wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci. Nauczyciel przy takiej organizacji pracy mo\u017ce wi\u0119cej czasu po\u015bwi\u0119ci\u0107 tym, kt\u00f3re potrzebuj\u0105 jego pomocy. Podejmowanie inicjatyw i branie za nie odpowiedzialno\u015bci jest naturaln\u0105 potrzeb\u0105 dziecka.<\/span><\/h5>\n
Wsp\u00f3\u0142praca \u2013 wychowawcza oraz dydaktyczna.
<\/strong>W ramach wsp\u00f3\u0142pracy dydaktycznej dziecko wykonuje zadanie samodzielnie, ale mo\u017ce te\u017c poprosi\u0107 swoich koleg\u00f3w o pomoc, np. wyja\u015bnienie zada\u0144, kt\u00f3rych nie rozumie lub wykonanie element\u00f3w zadania. Podczas wsp\u00f3\u0142pracy dzieci nie przeszkadzaj\u0105 sobie wzajemnie, lecz si\u0119 wspieraj\u0105. Nie ma tutaj rywalizacji i konkurencji, kt\u00f3ra jest dzisiaj w edukacji tak powszechna. W ramach edukacji przedszkolnej dzieci mog\u0105 otrzymywa\u0107 zadania do wykonania, np. w parach. Ka\u017cda para samodzielnie wybiera sobie zadanie do wype\u0142nienia, co stanowi podstaw\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy, gdy\u017c dzieci musz\u0105 doj\u015b\u0107 do porozumienia odno\u015bnie do wyboru. Celem uczenia si\u0119 przez wsp\u00f3\u0142prac\u0119 jest nabywanie przez dzieci umiej\u0119tno\u015bci wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z ka\u017cdym, nie tylko z najbli\u017cszym koleg\u0105.<\/span><\/h5>\n

Barbara Moraczewska – Plan dalto\u0144ski jako narz\u0119dzie dla wsp\u00f3\u0142czesnej edukacji: <\/span>
konieczno\u015b\u0107 czy ekstrawagancja? Studia Gda\u0144skie. Wizje i rzeczywisto\u015b\u0107 10, 351-364 2013<\/span><\/h5>\n

[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”3.26.3″ background_color=”#d6d6d6″ custom_margin=”-4px|||||” custom_padding=”0px||114px|||”][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”3.26.3″ background_color=”#d6d6d6″ custom_margin=”-13px||-93px|||” custom_padding=”45px||78px||false|false” top_divider_color=”#DDDDDD”][et_pb_row column_structure=”1_4,3_4″ custom_padding=”0px||40px|||” _builder_version=”3.26.3″ min_height=”104px”][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”3.26.3″][\/et_pb_column][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”3.26.3″][et_pb_text _builder_version=”3.26.3″ min_height=”16px” custom_padding=”||1px|||”] Plan dalto\u0144ski – konieczno\u015b\u0107 czy ekstrawagancja? Nowy spos\u00f3b my\u015blenia o edukacji zapocz\u0105tkowa\u0142a Helen Parkhurst, tworz\u0105c w 1919 r. szko\u0142\u0119 laboratoryjn\u0105 w Dalton (stan Massachusetts, USA).\u00a0H. Parkhurst uwa\u017ca\u0142a \u017ce aby rozpocz\u0105\u0107 prac\u0119 z dzieckiem. nale\u017cy je bardzo dobrze […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","footnotes":""},"class_list":["post-1365","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1365"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3155,"href":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1365\/revisions\/3155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dlaoswiaty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}