Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu – Dar Narodowy 1903
38-460 Jedlicze; tel. 13 435 20 13, 13 438 08 35, e-mail: info@muzeumzarnowiec.pl, www.muzeumzarnowiec.pl
Muzeum tworzy dworek z XVIII w., przebudowany z końcem XIX w. oraz zabytkowy park, które 8-go września 1903 r. przekazane zostały Marii Konopnickiej w darze narodowym z okazji jubileuszu 25-lecia pracy literackiej. W dworku w Żarnowcu poetka prowadziła szeroką działalność pisarską (napisała tu m.in. Rotę), oświatową i patriotyczno-społeczną. 15 września 1910 r. pisarka opuściła Żarnowiec i wyjechała do Lwowa, gdzie zmarła 8 października i spoczywa na Cmentarzu Łyczakowskim. W 1957 r., na podstawie aktów darowizny spadkobierców poetki, Ministerstwo Kultury i Sztuki powołało do życia Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu, które w 1960 r. otwarto dla zwiedzających. W 1991 r. oddano do użytku budynek „Lamusa”, w którym mieszczą się ekspozycje, działy merytoryczne, biblioteka, magazyny zbiorów i administracja.
Muzeum w Żarnowcu jest obecnie największą instytucją muzealną o charakterze biograficzno-literackim w Polsce. W zbiorach są kolekcje artystyczne, literackie i historyczne związane z poetką i jej rodziną oraz polską sztuką i literaturą z przełomu XIX i XX w., w tym: rękopisy i wydania dzieł M. Konopnickiej, listy innych pisarzy (m.in.: E. Orzeszkowej, J.I. Kraszewskiego, S. i O. Żeromskich, S. Przybyszewskiego); unikatowa kolekcja darów jubileuszowych ofiarowanych pisarce w 1902 r. z okazji ćwierćwiecza pracy literackiej; największy w Polsce zbiór obrazów malarki Marii Dulębianki; duża kolekcja kałamarzy i przyborów do pisania z XIX i początku XX w.; komplet ilustracji do utworów Konopnickiej znanych polskich artystów (m.in.: J.M. Szancera, B. Zieleńca, J. Czerwińskiego, Z. Fijałkowskiej, S. Kaczora-Batowskiego) oraz kolekcje medali, zbiorów ikonograficznych i etnograficznych. Konopnicka uprawiała wielokierunkowe pisarstwo, które obejmuje poezję, utwory dla dzieci, krytykę literacką, nowele oraz działalność przekładową z 6 języków (niemieckiego, włoskiego, francuskiego, czeskiego, angielskiego i ukraińskiego). Aktualnie utwory poetki przetłumaczone zostały na ponad 40 języków świata, a jej miejsca pamięci uwiecznione są w wielu miastach Polski, Europy i USA. Funkcjonuje również dużo szkół, instytucji kultury i towarzystw im. Marii Konopnickiej, których jest obecnie ok. 400 w Polsce oraz kilka za granicą. Decyzją Międzynarodowej Unii Astronomicznej na cześć pisarki jeden z kraterów uderzeniowych na planecie Wenus nazwano Konopnicka. W 2005 r. władze włoskiej stolicy przyznały autorce Roty zaszczytny tytuł „Ambasadora kultury Rzymu” – za kultywowanie w swojej twórczości Wiecznego Miasta.
Ekspozycje stałe
Dworek
„Kolekcja darów jubileuszowych” (ofiarowanych Marii Konopnickiej z okazji 25-lecia pracy pisarskiej od różnych towarzystw, instytucji, osób z Europy i USA).
Ekspozycje pomieszczeń mieszkalnych z czasów życia poetki.
„Pokój, pracownia i łazienka malarki Marii Dulębianki” (uczennicy Jana Matejki i Wojciecha Gersona) oraz publicystki, działaczki społecznej i patriotki – pochowanej na Cmentarzu Obrońców Lwowa.
Lamus (budynek dawnego spichlerza)
„Maria Konopnicka – poetka, podróżniczka, Europejka” (ekspozycja biograficzno-literacka poświęcona życiu i wielokierunkowej twórczości autorki Roty).
Park zabytkowy
Integralną częścią Muzeum w Żarnowcu jest zabytkowy park o powierzchni ok. 3,6 ha, który posiada dużo walorów przyrodniczo-krajobrazowych i jest atrakcyjnym miejscem dla turystów. W parku można również zwiedzić „ścieżkę przyrodniczo-edukacyjną”, która zawiera ciekawe zjawiska przyrodnicze oraz elementy upamiętniające ważne rocznice związane z poetką, jak: „Popiersie Marii Konopnickiej”, „Kopiec”, „Głaz Suwalski”, „Medalion”.